صنایع دستی معروف شهرهای شمالی ایران

صنایع دستی معروف شهرهای شمالی ایران

علاقه زیاد من به صنایع‌دستی و دست‌سازه‌های منحصر به فرد همیشه من را به شهرهای زیبای ایران کشانده است. 


در سفر به شهرهای ایران، همیشه علاقه زیادی به آشنایی با صنایع‌دستی آنها دارم و همیشه با عشق و علاقه این صنایع هنری دست‌ساز و منحصر به فرد را می‌خرم. برای خرید این صنایع‌دستی اصولا به بازارهای سنتی هر شهر قدم می‌گذارم تا یادگاری را از هر سفرم به شهرهای ایران داشته باشم تا وقتی آنها را در خانه‌ام می‌چینم با نگاه کردن به هرکدام، یاد یکی از شهرهای زیبای ایران بیافتم یا برخی دیگر را به‌عنوان هدیه به خانواده و دوستان می‌دهم تا یادآوری کنم در سفرهایم به یادشان بوده‌ام. در این مطلب از خاطره سفر به شهرهای شمالی ایران و خرید صنایع‌دستی جذاب آنها می‌گویم. 

تهران، استان تهران

برای بیشتر گردشگران که با تهران آشنایی ندارند، شاید پایتخت و شهرهای حومه آن جز به‌عنوان شهری خاکستری و مملو از دود و ترافیک معنای دیگری نداشته باشد و کلمه صنایع‌دستی یا سوغات بی‌مناسبت‌ترین چیزی باشد که در این شهر آلوده و پرترافیک شنیده می‌شود. من هم همیشه فکر می‌کردم که تهران سوغات زیادی ندارد و سوغات آن تنها در لباس، کیف و کفش‌هایی که در پاساژهای رنگارنگ شهر وجود دارد، خلاصه می‌شود، اما سخت در اشتباه بودم. بعدها فهمیدم که هرچند انتخاب در زمینه سوغات و صنایع‌دستی در تهران زیاد نیست ولی کم هم نیست. نقاشی روی چرم یکی از صنایع‌دستی خاص استان تهران است که از دوران قاجار رواج پیدا کرده است. قالی‌بافی، جاجیم‌بافی، نقاشی روی پارچه، شیشه‌گری، خراطی، سبدبافی، خاتم کاری، زیلوبافی، سفالگری، رودوزی، ورنی بافی، چاپ باتیک و قلم‌زنی روی مس از جمله صنایع‌دستی شاخص تهران به حساب می‌آیند.

صنایع دستی تهران

قزوین، استان قزوین

در سفری که به قزوین داشتم، دو روز در این شهر بودم تا بتوانم آثار تاریخی و طبیعت دیدنی پایتخت خوشنویسی ایران را ببینم. در این سفر همه چیز عالی و لذت‌بخش بود و در تک تک لحظات این سفر آرزو می کردم که کاش دوستانم نیز همراهم بودند. برای پر کردن جای خالی آنها و برای شریک شدن خوشی سفر به دنبال سوغاتی برای آنها بودم برای همین از محلی آدرس بازار سنتی قزوین را گرفتم و راهی بازار قزوین شدم. قزوین نیز مانند دیگر شهرهای کشور، صنایع دستی مخصوص خود مانند فرش‌بافی، گلیم‌بافی، پن‌بافی، جاجیم‌بافی، موج‌بافی، گلابتون‌دوزی، و گیوه‌دوزی دارد. در میان این همه هنر دستی، من برای خرید سوغات برای دوستانم گلابتون‌دوزی را ترجیح دادم. در گذشته‌های دور رسم بود، هنگامی که دختری می‌خواست ازدواج کند، قسمتی از وسایل شخصی جهاز او نظیر جای شانه، کیف پول، کیف لوازم آرایش و جای مهر او را مزین به گلابتون‌دوزی می‌کردند. 

صنایع دستی قزوین

رشت، استان گیلان

گیلان برای من به‌عنوان سرزمین رودها، جنگل‌ها، چشم‌اندازهای رویایی، سواحل زیبا، آبشارهای خروشان، تالاب‌های منحصر به فرد، شالی‌زارها، باغ‌های چای، چشمه‌های آب‌معدنی و جاذبه‌های طبیعی بی‌شمار و بهشتی شناخته می‌شود. در میان شهرهای این سرزمین سحرآمیز و همیشه سرسبز، شهر رشت که لقب شهر باران‌های نقره‌ای را همراه خود به یدک می‌کشد، از جذاب‌ترین شهرهای شمالی است. بخش خاص سفر به رشت برای من همیشه خرید صنایع‌دستی است. بیشتر اهالی این شهر از توریستی بودن شهرشان استفاده کرده و کار و کاسبی برای خود راه انداخته‌اند. در سرتاسر شهر دکان‌هایی را می‌بینید که اهالی این شهر در نزدیکی منزل خود برای فروش سوغات و صنایع‌دستی شهرشان برپا کرده‌اند. در این دکان‌ها بانوان گیلانی با لباس‌های رنگین و زیبای گیلانی در کنار مردان، با چهره‌هایی خندان و زبان شیرین، آماده فروش محصولات خود هستند. در این دکان‌ها به قدری تنوع رنگ وجود دارد که من همیشه وسوسه می‌شوم که همه آنها را با خود به تهران ببرم. مهم‌ترین صنایع‌دستی رشت عبارتند از دست‌بافت‌های پشمی، حصیربافی، مرواربافی یا همان سبدبافی، عروسک‌بافی، چادر شب بافی، رشتی‌دوزی و چموش‌دوزی. در این میان هنر رشتی‎دوزی یا همان قلاب‌دوزی به روش زنان رشتی که با نخ‌های ابریشمی و طرح‌های زیبا دوخته می‌شود، برای من خاص‌تر است و بیشتر اوقات در سفر به رشت برای دوستان یا خانواده رشتی‌دوزی به‌عنوان سوغات می‌برم.

صنایع دستی رشت

تبریز، استان آذربایجان شرقی

سفر به سرزمین فرش‌های پر نقش و نگار و خاطره‌انگیز همیشه برای من یک رویا بود تا اینکه بالاخره رویایم محقق شد و راهی این شهر وصف‌نشدنی شدم. تبریز، مرکز استان آذربایجان‌شرقی، از مهم‌ترین مراکز بافت فرش در ایران است و دست‌بافته‌های هنرمندان آن در تنوع کم‌نظیرند. شهرت تبریز در فرش و فرش‌بافی و صدور آن به بازارهای جهانی به گونه‌ای است که عنوان «شهر جهانی بافت فرش» را از آن خود کرده است. برخی از فرش‌های تبریز زینت‌بخش موزه‌های معتبر دنیا و برخی دیگر در کلکسیون افراد مشهور جای دارند. برای خرید این فرش‌های نفیس باید راهی بازار جهانی و تاریخی تبریز شوید. با قدم گذاشتن در بازار جهانی تبریز طرح‌ها و نقش‌های فرش‌ها آدم را جادو می‌کند و به دنیایی سرشار از عشق و هنر می‌کشاند. سوغاتی برای عزیزانم نیز فرش خریدم تا گوشه‌ای از تجربه جالب سفر خود را با آنها شریک شوم. علاوه بر فرش فهرست بلند بالا و رنگارنگی از صنایع‌دستی از جمله قالی و تابلو فرش، حجاری  سنتی، سفالگری، نقره‌کوبی، گلیم و ورنی، معرق‌کاری، نگارگری و صنایع چرمی را در تبریز می‌توانید پیدا کنید.

صنایع دستی تبریز

بجنورد، استان خراسان شمالی

سفر به شهر بجنورد، مرکز استان خراسان شمالی برای من مانند سفر به پاریس کوچکی بود؛ زیرا مردمان شاد و خوشحالی دارد.  این شهر از جمله شهرهای بزرگ خراسان شمالی و همینطور چهل و چهارمین شهر بزرگ ایران به شمار می‌رود. پس از گشت و گذار در شهر بجنورد و آشنایی با مردمان مهربان و شاد آن، جالب‌ترین قسمت سفر به بجنورد برای من خرید صنایع‌دستی بود. یکی از سوغاتی‌ها و صنایع‌دستی معروف بجنورد، «قالی دورو» است که درست نظیر یک قالی معمولی بافته می‌شود، با این تفاوت که دو بافنده همزمان آن را می‌بافند. نکته جالب توجه درباره این صنایع‌دستی زیبا و خاص این است که طرح هر دو طرف فرش متفاوت است و از دو طرف آن می توان استفاده کرد. از دیگر صنایع‌دستی معروف این شهر می‌توانم به چارق‌دوزی یا سفره کردی اشاره کنم.

صنایع دستی بجنورد

گرگان، استان گلستان

بدون شک یکی از خاطره‌انگیزترین و زیباترین سفرهای من به شهرهای شمالی کشور، سفرهای من به گرگان، مرکز استان گلستان بوده است چونکه در هر فصلی که به این شهر سفر کرده‌ام با جذابیت‌های خاص و منحصر به فردی روبه‌رو شده‌ام. معمولا مردم ایران شاید فقط یکبار به گرگان سفر کرده باشند، برای همین صنایع‌دستی آن را به خوبی نمی‌شناسند. یکی از شاخص‌ترین صنایع‌دستی این شهر و همینطور استان گلستان، قالیچه ترکمن است که به خاطر سبک و ظاهر بی‌نظیرش جایگاه خاصی دارد. قالیچه ترکمن توسط دار به صورت افقی و فارسی‌باف بافته می‌شود و طرح‌های آن به زندگی ساده عشایر، باورها و سنتشان در قدیم اشاره می‌کند. ابریشم‌بافی از دیگر هنرهای سنتی مردم گرگان است.

صنایع دستی گرگان

نیشابور، استان خراسان رضوی

هر زمان به شهر دوست‌داشتنی نیشابور در استان خراسان رضوی سفر می‌کنم، نمی‌توانم دست خالی بازگردم و حتما باید چند سوغاتی کوچک برای خودم و نزدیکانم بخرم. اصولا در سفر به این شهر زیبا صنایع‌دستی نفیسی خریداری کرده‌ام که خریدن آنها یکی از واجبات سفر برای من بوده است. فیروزه‌ تراشی و عتیق ‌تراشی در استان خراسان‌ رضوی خصوصا در شهر نیشابور از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و همیشه زینت‌آلاتی که با نگین این سنگ‌ها ساخته می‌شوند از محبوب‌ترین صنایع‌دستی مشهد برای من به شمار می‌روند. از دیگر هنرهای سنتی استان خراسان رضوی می‌توانم پوستین‌دوزی، هر کاره تراشی، قالی‌بافی، گلیم‌بافی، سماورسازی، آینه‌کاری، ارغوان‌بافی، تولیدات نمدی و تابلوهای نفیس نقره را نام ببرم.

صنایع دستی نیشابور

ساری، استان مازندران

هر سال حتما ماهی یک‌بار هم که شده به استان مازندران سفر می‌کنم تا از هوای خوب، دریا و جنگل‌های زیبای خطه سرسبز شمال لذت ببرم. شهر ساری یکی از شهرهای دوست‌داشتنی در استان مازندران است که در سفر به این استان حتما سعی می‌کنم که سری به آن بزنم. همه اصولا از شهرهای شمالی خوراکی‌های خوشمزه آن را به‌عنوان سوغاتی برای آشنایانشان می‌آورند ولی من خرید صنایع‌دستی را ترجیح می‌دهم زیرا در صنایع‌دستی این نقطه از کشورمان، رنگ‌های شاد و طرح‌های زیبایی به کار می‌رود. حصیر، صنایع‌دستی مورد علاقه من در این شهر است که از گیاهان خودرو نظیر واش درست می‌شود. معمولا کیف، ساک یا کلاه‌های حصیری را از این شهر می‌خرم و به‌عنوان سوغاتی برای دوستانم می‎برم. از دیگر صنایع‌دستی این شهر می‌توانم به قالی‌بافی، گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی، جاجیمچه‌بافی، بافت گلیچه، چوقا، شمد و ملحفه، سوزن‌دوزی، رنگ‌رزی و چاپ سنتی سفالگری و سرامیک سازی، فرآورده‌های پوست و چرم، هنرهای مرتبط با فلز، صنایع چوبی، صندوق مزار، ارسی، لاک‌تراشی، جوله، کلز، کیله لاک، قند چوله، تنباکو چوله، سیرکوب، جوراب‌بافی، موج‌بافی، پارچه‌بافی، نمدمالی، طراحی سنتی و نگارگری، صحافی و جلدسازی سنتی، صنایع‌دستی دریایی و عروسک‌سازی اشاره کنم.

صنایع دستی ساری

اردبیل، استان اردبیل

برای من همواره مهم بوده که تمام گوشه و کنار ایران را به درستی بگردم. شهر باستانی و تاریخی اردبیل یا شهر عسل یکی از شهرهایی در کشور بود که در طول عمرم به آن سفر نکرده بودم و همیشه دوست داشتم به آن سفر کنم. تابستان سال گذشته بالاخره موفق شدم که راهی این شهر بهشتی شوم و از طبیعت خیره‌کننده و جاذبه‌های تاریخی جذاب آن دیدن کنم. از جذابیت‌های سفر به اردبیل می‌توانم به شیرینی‌های سنتی خوشمزه و صنایع‌دستی زیبای آن اشاره کنم. بین صنایع‌دستی متعدد استان اردبیل من برای آوردن سوغاتی، بافتنی‌های سنتی آن که توسط زنان زبردست و خلاق اردبیلی با استفاده از میل بافتنی بافته می‌شود را انتخاب می‌کنم. علاوه بر این بافتنی‌های سنتی مردم مهمان‌نواز و خوش‌صحبت اردبیل در زمینه‌های صنعتی دیگری نظیر گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی، قالی‌بافی، تراش شیشه، مس‌گری، پلاس‌بافی، چنته‌بافی، اجاق قراقی، جل اسب، خورجین‌بافی، مسندبافی، نمکدان‌بافی، ساخت سازهای سنتی، سفالگری، رودوزی یا سوزن‌دوزی، عروسک‌بافی، قلاب‌بافی، چاقو سازی، نقاشی روی چرم و قلم‌زنی نیز فعالیت می‌کنند.

صنایع دستی اردبیل

ارومیه، استان آذربایجان غربی

پاییز گذشته راهی ارومیه شدم تا از مرکز زیبای استان آذربایجان‌غربی دیدن کنم. مردم این شهر برای گردشگران خیر و شادکامی می‌خواهند و این را می‌توان از سوغات خوردنی آنها فهمید زیرا با ورودت به هرجا شیرینی‌های خوشمزه و سنتی‌شان به استقبالت می‌آیند. در کنار این خوراکی‌های خوشمزه، صنایع‌دستی زیبای این شهر نیز هیچ‌گاه از یادم نمی‌رود. صنایع‌دستی ارومیه کم نیستند و از جمله آن‌ها می‌توانم به فرش، گلیم، معرق، سفالگری، جاجیم، وسایل چوبی، رودوزی، پیکرتراشی، رنگرزی، چاپ‌های سنتی، منبت‌کاری و ظریف‌کاری اشاره کنم. ظریف‌کاری که هنری بر روی چوب است به نظر من از هنرهای زیبا و خاص این شهر است و شباهت زیادی به منبت‌کاری دارد.

صنایع دستی ارومیه



شما هم می توانید در مورد این مطلب نظر بدهید.

برای ثبت نظرات، نقد و بررسی شما لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.