جشن سده، جشن همدلی و همبستگی

جشن سده، جشن همدلی و همبستگی

جشن سده از قدیمی‌ترین آیین‌های ایران باستان است که در آبان روز از بهمن ماه (روز دهم بهمن) با هدف بزرگداشت همدلی و همبستگی میان مردم برگزار می‌شده است. از ارکان اصلی این جشن برپا کردن آتش و گرد آمدن دور آن است. جشن سده امروزه هم در برخی از نواحی ایران میان زرتشتیان و مسلمین از جایگاهی ویژه برخوردار است و با شکوه هرچه تمام‌تر برگزار می‌شود.


جشن سده بزرگ‌ترین جشن آتش و یکی از کهن‌ترین آیین‌های شناخته شده در ایران باستان است . در آبان روز از بهمن ماه (دهم بهمن تقویم کنونی)، مردم از بامداد به جمع‌آوری هیزم در پشت بام خانه‌هایشان یا بر بلندی کوهستان مشغول می‌شوند. همه مردم شهر، محله، روستا یکجا جمع شده و با کمک یکدیگر آتشی بزرگ برپا می‌کنند. این روز بهانه‌ای است برای بزرگداشت و نشان دادن اهمیت همدلی، همکاری و همبستگی میان مردم. در منابع گوناگون دلایل متفاوتی برای نام‌گزاری این روز بیان شده است.

ابوریحان بیرونی در کتاب التفهیم خود در باره وجه تسمیه جشن سده می‌نویسد: « سده گویند یعنی صد و آن یادگار اردشیر بابکان است و در علت و سبب این جشن گفته‌اند که هرگاه روزها و شب‌ها را جداگانه بشمارند، میان آن و آخر سال عدد صد به‌دست می‌آید و برخی گویند علت این است که در این روز زادگان کیومرث - پدر نخستین- درست صد تن شدند و یکی از خود را بر همه پادشاه گردانیدند و برخی برآنند که در این روز فرزندان مشی و مشیانه به صد رسیدند و نیز آمده: شمار فرزندان آدم ابوالبشر در این روز به صد رسید. برخی دیگر نیز می‌گویند چون در گاه‌شماری زرتشتیان که زمستان را از اول آبان ماه تقویم کنونی می‌دانستند، آبان روز از بهمن ماه صدمین روز زمستان است و از آن به بعد از سرمای هوا کاسته می‌شود، پس گرد هم جمع شده و این مناسبت را جشن می‌گرفتند. از دیگر دلایل گرامی‌داشت این شب آن است که ایرانیان دو ماه میانی زمستان را (همان دی و بهمن) بسیار سخت و هنگام نیرومند گشتن اهریمن می‌دانستند و برای پایان یافتن این دو ماه نیایش‌های ویژه‌ای برگزار می‌کردند. ابوریحان بیرونی نیز علت آتش‌افروزی در پایان این شب را دفع ضرر می‌داند.

جشن سده

جشن سده در قدیم در حالی برگزار می‌شد که آتشی بزرگ در حضور سلطان روشن کرده و سفره‌هایی مجلل گسترانده و شعرا و ادیبان در مدح شاه و وصف سده قصایدی را که سروده بودند می خواندند. داستان پدیدآمدن آتش و بنیاد نهادن جشن سده در شاهنامه بدین گونه آمده‌است که هوشنگ با چند تن از نزدیکان از کوه می‌گذشتند که مار سیاهی نمودار شد. هوشنگ سنگ بزرگی برداشت و به‌سوی آن رها کرد. سنگ به کوه برخورد کرد و آتش از برخورد سنگ‌ها برخاست.

همچنین حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه اشاره‌ای به این داستان داشته و آورده :

برآمد به سنگ گران‌سنگ خرد هم آن و هم این سنگ گردید خرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
جهاندار پیش جهان آفرین نیایش همی کرد و خواند آفرین
که اورا فروغی چنین هدیه داد همین آتش آن گاه قبله نهاد
یکی جشن کرد آن شب و باده خورد سده نام آن جشن فرخنده کرد

جشن سده امروزه هم در برخی از نواحی ایران میان زرتشتیان و مسلمین از جایگاهی ویژه برخوردار است و با شکوه هرچه تمام‌تر برگزار می‌شود.
امیدواریم روزی همه ایران زمین در احیای آداب و سننی چنین زیبا بکوشند.



شما هم می توانید در مورد این مطلب نظر بدهید.

برای ثبت نظرات، نقد و بررسی شما لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.