جشن بهمنگان

جشن بهمنگان

بهمن از واژه اوستایی « وَهومن » به‌معنای اندیشه نیک و نام یکی از امشاسپندان نزدیک به درگاه اهورامزد است. "نیک اندیشی" و "پاسداشت حیوانات" شعار مهم و اساس برگزاری جشن بهمنگان است.


همان‌طور که می‌دانیم در ایران باستان و گاه‌شمار زرتشتی هر روز از ماه، اسمی مختص به‌خود داشته است که در ذیل به آن‌ها اشاره می‌کنیم:


۱. اورمزد ۲. بهمن ۳. اردیبهشت ۴. شهریور ۵. سپندارمذ ۶. خرداد ۷. امرداد ۸. دی به آذر ۹. آذر ۱۰. آبان ۱۱. خور ۱۲. ماه ۱۳. تیر ۱۴. گوش (ایزد) ۱۵. دی به مهر
۱۶. مهر وره مهر ۱۷. سروش ۱۸. رشن ۱۹. فروردین ۲۰. بهرام ۲۱. رام ۲۲. باد ۲۳. دی به دین ۲۴. دین ۲۵. ارد ۲۶. اشتاد ۲۷. آسمان ۲۸. زامیاد ۲۹. مهراسپند ۳۰. انیران


و هر روزی که با آن ماه هم‌نام می‌شد بهانه‌ای بود برای جشن و پایکوبی، و آنچه که اینجا به آن می‌پردازیم بهمن روز از بهمن‌ماه یعنی جشن بهمنگان و آیین و آداب این روز است. بهمن از واژه اوستایی « وَهومن » به‌معنای اندیشه نیک و نام یکی از امشاسپندان نزدیک به درگاه اهورامزد است. زرتشت برای دریافت پیام‌های اهورایی از وهومن کمک می‌گیرد و همچنین وظیفه پاسبانی از حیوانات سودمند به او واگذار شده است. پس باید بگوییم "نیک اندیشی" و "پاسداشت حیوانات" شعار مهم و اساس برگزاری جشن بهمنگان است. ایرانیان در این جشن از تناول گوشت و شکار حیوانات سودمند پرهیز می‌کردند و آش "دانگی" یا "دانگو" که متشکل از هفت دانه گیاهی مفید بوده و به‌صورت اشتراکی و دسته‌جمعی طبخ می شد، جایگزین آن کردند. در کتاب “آثار باقیه از مردمان گذشته" اثر “ابوریحان بیرونی” این‌طور آمده که : « بهمن‌ماه روز دوم آن روز بهمن، عید است که برای توافق دو نام آن را بهمنجه نامیده‌اند، بهمن نام فرشته موکل بر بهایم بوده که بشر به آن‌ها برای عمارت زمین و رفع حوایج نیازمند است. در این روز مردم فارس در دیگ‌هایی از جمیع دانه‌های خوردنی با گوشت غذایی پخته و آن را با شیر خالص می‌خورند و معتقد بودند که این غذا حافظه را زیاد می‌کند. همچنین این روز را در چیدن گیاهان، کنار رودخانه‌ها، جوی‌ها و روغن گرفتن، تهیه بخور و سوزاندنی‌ها خاصیتی مخصوص است و بر این گمانند جاماسب وزیر گشتاسب این کارها را در این روز انجام می‌داد و سود آن‌ها در این روز بیشتر از دیگر روزهاست.


اسدی طوسی نیز در سده‌ی پنجم، در کتاب «لغت فرس» درباره‌ جشن بهمنگان، که آن را «بَهمَنجَنه» نامیده، می‌نویسد:
«جشنی است که دوم روز از بهمن‌ماه کنند و طعام‌ها سازند و بهمن سرخ و زرد بر سر کاسه‌ها نهند و ماهی و تره و ماست آرند.»

نماد حیوانی این روز، خروس، رنگ سپید و گل یاسمن سپید بیان شده است. همان‌طور که می‌بینیم در فرهنگ غنی ایرانی زیبایی‌های فراوانی وجود دارد که بیانگر پاک‌طینتی و صلح‌طلبی است. کاش ما نیز در احیای چنین سنن نیکی بیش از پیش بکوشیم و به‌دنبال بهانه‌ای باشیم برای شاد زیستن.

فرخش باد و خداوندش فرخنده کناد

عید فرخنده بهمنجه و بهمن‌ماه را

"فرخی سیستانی"



شما هم می توانید در مورد این مطلب نظر بدهید.

برای ثبت نظرات، نقد و بررسی شما لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.